సభాపర్వ - అధ్యాయ 032
॥ శ్రీః ॥
2.32. అధ్యాయః 032
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
దక్షిణదిగ్విజయే శూరసేనాదీంజితవతః సహదేవస్య మాహిష్మత్యాం నీలేన సహ యుద్ధం ॥ 1॥ నోలస్య అగ్నిసాహాయ్యకరణకారణకథనం॥ 2॥ సహదేవస్తుత్యా తుష్టస్యాగ్నేరాజ్ఞయా నీలేనార్చితస్య సహదేవస్య విభీషణాత్కరగ్ రహణార్థం ఘటోత్కచప్రేషణం॥ 3॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text
వైశంపాయ ఉవాచ॥
తథైవ సహదేవోఽపి ధర్మరాజేన పూజితః।
మహత్యా సేనయా రాజన్ప్రయయౌ దక్షిణాం దిశం॥ 2-32-1(12607)
స శూరసేనాన్కార్త్స్న్యేన పూర్వమేవాజయత్ప్రభుః।
మత్స్యరాజం చ కౌరవ్యో వశే చక్రే బలాద్బలీ॥ 2-32-2(12608)
అధిరాజాధిపం చైవ దంతవక్రం మహాబలం।
జిగాయ కరదం చైవ కృత్వా రాజ్యే న్యవేశయత్॥ 2-32-3(12609)
సుకుమారం వశే చక్రే సుమిత్రం చ నరాధిపం।
తథైవాపరమత్స్యాంశ్చ వ్యజయత్స పటచ్చరాన్॥ 2-32-4(12610)
నిషాదభూమిం గోశృంగం పర్వతప్రవరం తథా।
తరసైవాజయద్ధీమాఞ్శ్రేణిమంతం చ పార్థివం॥ 2-32-5(12611)
నరరాష్ట్రం చ నిర్జిత్య కుంతిభోజముపాద్రవత్।
ప్రీతిపూర్వం చ తస్యాసౌ ప్రతిజగ్రాహ శాసనం॥ 2-32-6(12612)
తతశ్చర్మణ్వతీకూలే జంభకస్యాత్మజం నృపం।
దదర్శ వాసుదేవేన శేషితం పూర్వవైరిణా॥ 2-32-7(12613)
చక్రే తేన స సంగ్రామం సహదేవేన భారత।
స తమాజౌ వినిర్జిత్య దక్షిణాభిముఖో యయౌ॥ 2-32-8(12614)
సేకానపరసేకాంశ్చ రత్నాని వివిధాని చ॥
తతస్తేనైవ సహితో నర్మదామభితో యయౌ। 2-32-10a`భగదత్తం మహాబాహుం క్షత్రియం నరకాత్మజం।
అర్జునాయ కరం దత్తం శ్రుత్వా తత్ర న్యవర్తత'॥ 2-32-9(12615)
విందానువిందావావంత్యౌ సైన్యేన మహతావృతౌ।
జిగాయ సమరే వీరావాశ్వినేయః ప్రతాపవాన్॥ 2-32-11(12616)
తతో రత్నాన్యుపాదాయ పురం భోజకటం యయౌ।
తత్ర యుద్ధమభూద్రాజందివసద్వయమచ్యుత॥ 2-32-12(12617)
స విజిత్య దురాధర్షం భీష్మకం మాద్రినందనః।
కోసలాధిపతిం చైవ తథా వేణాతటాధిపం॥ 2-32-13(12618)
కాంతారకాంశ్చ సమర తథా ప్రాకోటకాన్నృపాన్।
నాటకేయాంశ్చ సమరే తథా హేరంబకాన్యుధి॥ 2-32-14(12619)
మారుధం చ వినిర్జిత్య రంయగ్రామమథో బలాత్।
నాచీనానర్బుకాంశ్చైవ రాజానశ్చ మహాబలః॥ 2-32-15(12620)
తాంస్తానాటవికాన్సర్వానజయత్పాండునందనః।
నాతాధిపం చ నృపతిం వశే చక్రే మహాబలః॥ 2-32-16(12621)
పులిందాంశ్చ రణే జిత్వా యయౌ దక్షిణతః పురః।
యుయుధే పాండ్యరాజేన దివసం నకులానుజః॥ 2-32-17(12622)
తం జిత్వా స మహాబాహుః ప్రయయౌ దక్షిణాపథం।
గుహామాసాదయామాస కిష్కింధాం లోకవిశ్రుతాం॥ 2-32-18(12623)
`పురా వానరరాజేన వాలినా చాభిరక్షితాం।
తతః కోసలరాజస్య రామస్యైవానుగేన చ।
సుగ్రీవేణాభిగుప్తాం తాం ప్రవిష్టస్తమథాహ్వయత్'॥ 2-32-19(12624)
తత్ర వానరరాజాభ్యాం మైందేన ద్వివిదేన చ।
యుయుధే దివసాన్సప్త న చ తౌ వికృతిం గతౌ॥ 2-32-20(12625)
తతస్తుష్టౌ మహాత్మానౌ సహదేవాయ వానరౌ।
ఊచతుశ్చైవ సంహృష్టౌ ప్రీతిపూర్వమిదం వచః॥ 2-32-21(12626)
గచ్ఛ పాండవశార్దూల రత్నాన్యాదాయ సర్వశః।
అవిఘ్నమస్త కార్యాయ ధర్మరాజాయ ధీమతే॥ 2-32-22(12627)
తతో రత్నాన్యుపాదాయ పురీం మాహిష్మతీం యయౌ॥
తత్ర నీలేన రాజ్ఞా స చక్రే యుద్ధం నరర్షభః॥ 2-32-23(12628)
పాండవః పరవీరఘ్నః సహదేవః ప్రతాపవాన్॥
తతోఽస్య సుమహద్యుద్ధమాసీద్భీరుభయంకరం॥ 2-32-24(12629)
సైన్యక్షయకరం చైవ ప్రాణానాం సంశయావహం।
చక్రే తస్య హి సాహాయ్యం భగవాన్హవ్యవాహనః॥ 2-32-25(12630)
తతో రథా హయా నాగాః పురుషాః కవచాని చ।
ప్రతీప్తాని వ్యదృశ్యంత సహదేవబలే తదా॥ 2-32-26(12631)
తతః సుసంభ్రాంతమనా బభూవ కురునందనః।
నోత్తరం ప్రతివక్తుం చ శక్తోఽభూజ్జనమేజయ॥ 2-32-27(12632)
జనమేజయ ఉవాచ। 2-32-28x(1439)
కిమర్థం భగవాన్వహ్నిః ప్రత్యమిత్రోఽభవద్యుధి।
సహదేవస్య యజ్ఞార్థం ఘటమానస్య వై ద్విజ॥ 2-32-28(12633)
వైశంపాయన ఉవాచ। 2-32-29x(1440)
తత్ర మాహిష్మతీవాసీ భగవాన్హవ్యవాహనః।
శ్రూయతే హి గృహీతో వై పురస్తాత్పారదారికః॥ 2-32-29(12634)
నీలస్య రాజ్ఞో దుహితా బభూవతాతీవ శోభనా।
సాఽగ్నిహోత్రముపాతిష్ఠద్బోధనాయ పితుః సదా॥ 2-32-30(12635)
వ్యజనైర్ధూయమానోఽపి తావత్ప్రజ్వలతే న సః॥
యావచ్చారుపుటౌష్ఠేన వాయునా న విధూయతే॥ 2-32-31(12636)
తతః స భగవానగ్నిశ్చకమే తాం సుదర్శనాం।
నీలస్య రాజ్ఞః సర్వేషాముపనీతశ్చ సోఽభవత్॥ 2-32-32(12637)
తతో బ్రహ్మణరూపేణ రమమాణో యదృచ్ఛయా॥
చకమే తాం వరారోహాం కన్యాముత్పలలోచనాం॥
తం తు రాజా యథాశాస్త్రమశాసద్ధార్మికస్తదా॥ 2-32-33(12638)
ప్రజజ్వాల తతః కోపాద్భగవాన్హవ్యవాహనః।
తం దృష్ట్వా విస్మితో రాజా జగామ శిరసాఽవనిం॥ 2-32-34(12639)
తతః కాలేన తాం కన్యాం తథైవ హి తదా నృపః।
ప్రదదౌ విప్రరూపాయ వహ్రయే శిరసా నతః॥ 2-32-35(12640)
ప్రతిగృహ్య చ తాం సుభ్రుం నీలరాజ్ఞః సుతాం తదా।
చక్రే ప్రసాదం భగవాంస్తస్య రాజ్ఞో విభావసుః॥ 2-32-36(12641)
వరేణ చ్ఛందయామాస తం నృపం స్విష్టకృత్తమః।
అభయం చ స జగ్రాహ స్వసైన్యే వై మహీపతిః॥ 2-32-37(12642)
తతః ప్రభృతి యే కేచిదజ్ఞానాత్తాం పురీం నృపాః।
జిగీషంతి బలాద్రాజంస్తే దహ్యంతే స్మ వహ్నినా॥ 2-32-38(12643)
తస్యాం పుర్యాం తదా చైవ మాహిష్మత్యాం కురూద్వహ।
బభూవురనతిగ్రాహ్య యోషితశ్ఛందతః కిల॥ 2-32-39(12644)
ఏవమగ్నిర్వరం ప్రాదాత్స్త్రీణామప్రతివారణే।
స్వైరిణ్యస్తత్ర చ రాజానస్తత్పురం భరతర్షభ। 2-32-40(12645)
వర్జయంతి చ రాజానస్తత్పురం భరతర్షభ।
భయాదగ్నేర్మహారాజ తదాప్రభృతి సర్వదా॥ 2-32-41(12646)
సహదేవస్తు ధర్మాత్మా సైన్యం దృష్ట్వా భయార్దితం।
పరీతమగ్నినా రాజన్నాకంపత యథాఽచలః।
ఉపస్పృశ్య శుచిర్భూత్వా సోఽబ్రవీత్పావకం తతః॥ 2-32-42(12647)
సహదేవ ఉవాచ। 2-32-43x(1441)
త్వదర్థోఽయం సమారంభః కృష్ణవర్త్మన్నమోస్తు తే।
ముఖం త్వమసి దేవానాం యజ్ఞస్త్వమసి పావక॥ 2-32-43(12648)
పావనాత్పావకశ్చాసి వహనాద్ధవ్యవాహనః।
వేదాస్త్వదర్థం జాతా వై జాతవేదాస్తతో హ్యసి॥ 2-32-44(12649)
చిత్రభానుః సురేశశ్చ అనలస్త్వం విభావసో।
స్వర్గద్వారస్పృశశ్చాసి హుతాశో జ్వలనః శిఖీ॥ 2-32-45(12650)
వైశ్వానరస్త్వం పింగేశః ప్లవంగో భూరితేజసః।
కుమారసూస్త్వం భగవాన్రుద్రగర్భో హిరణ్యకృత్॥ 2-32-46(12651)
అగ్నిర్దదాతు మే తేజో వాయుః ప్రాణం దదాతు మే।
పృథివీ బలమాదధ్యాచ్ఛివం చాపో దిశంతు మే॥ 2-32-47(12652)
అపాం గర్భ మహాసత్వ జాతవేదః సురేశ్వర।
దేవానాం ముఖమగ్నే త్వం సత్యేన విపునీహి మాం॥ 2-32-48(12653)
ఋషిభిర్బ్రాహ్మణైశ్చైవ దైవతైరసురైరపి।
నిత్యం సుహుత యజ్ఞేషు సత్యేన విపునీహి మాం॥ 2-32-49(12654)
ధూమకేతుః శిఖీ చ త్వం పాపహాఽనిసంభవః।
సర్వప్రాణిషు నిత్యస్థః సత్యేన విపునీహి మాం॥ 2-32-50(12655)
ఏవం స్తుతోఽసి భగవన్ప్రీతేన శిచినా మయా।
తుష్టిం పుష్టిం శ్రుతం చైవ ప్రీతి చాగ్నే ప్రయచ్ఛ మే॥ 2-32-51(12656)
వైశంపాయన ఉవాచ। 2-32-52x(1442)
ఇత్యేవం మంత్రమాగ్నేయం పఠన్యో జుహుయాద్విభుం।
ఋద్ధిమాన్సతతం దాంతః సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే॥ 2-32-52(12657)
సహదేవ ఉవాచ। 2-32-53x(1443)
యజ్ఞవిఘ్నమిమం కర్తుం నార్హస్త్వం యజ్ఞవాహన।
ఏవముక్త్వా తు మాద్రేయః కుశైరాస్తీర్య మేదినీం॥ 2-32-53(12658)
విధివత్పురుషవ్యాఘ్రః పావకం ప్రత్యుపావిశత్।
ప్రముఖే తస్య సైన్యస్య భీతోద్విగ్రస్య భారత॥ 2-32-54(12659)
న చైనమత్యగాద్వహ్నిరువాచ మహోదధిః।
తముపేత్య శనైర్వహ్నిరువాచ కురునందనం॥ 2-32-55(12660)
సహదేవం నృణాం దేవం సాంత్వపూర్వమిదం వచః।
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ కౌరవ్య జిజ్ఞాసేయం కృతా మయా॥ 2-32-56(12661)
వేద్మి సర్వమభిప్రాయం తవ ధర్మసుతస్య చ।
మయా తు రక్షితవ్యా పూరియం భరతసత్తమ॥ 2-32-57(12662)
యావద్రాజ్ఞో హి నీలస్య కులే వంశధరా ఇతి।
ఈప్సితం తు కరిష్యామి మనసస్తవ పాండవ॥ 2-32-58(12663)
తత ఉత్థాయ హృష్టాత్మా ప్రాంజలిః శిరసా నతః।
పూజయామాస మాద్రేయటః పావకం భరతర్షభ॥ 2-32-59(12664)
పావకే వినివృత్తే తు నీలో రాజాఽభ్యగాత్తదా।
పావకస్యాజ్ఞయా చైనమర్చయామాస పార్థివః॥ 2-32-60(12665)
సత్కారేణ నరవ్యాఘ్రం సహదేవం యుధాం పతిం।
ప్రతిగృహ్య చ తాం పూజాం కరే చ వినివేశ్య చ॥ 2-32-61(12666)
మాద్రీసుతస్తతః ప్రాయాద్విజయీ దక్షిణాం దిశం।
త్రైపురం స వశే కృత్వా రాజానమమితౌజసం॥ 2-32-62(12667)
నిజగ్రాహ మహాబాహుస్తరసా పౌరవేశ్వరం।
ఆకృతిం కౌశికాచార్యం యత్నే మహతా తతః॥ 2-32-63(12668)
వశే చక్రే మహాబాహుః సురాష్ట్రాధిపతిం తదా।
సురాష్ట్రవిషయస్థశ్చ ప్రేషయామాస రుక్మిణే॥ 2-32-64(12669)
రాజ్ఞే భోజకటస్థాయ మహామాత్రాయ ధీమతే।
భీష్మకాయస ధర్మాత్మా సాక్షాదింద్రసఖాయ వై॥ 2-32-65(12670)
చ చాస్య ప్రతిజగ్రాహ ససుతః శాసనం తదా।
ప్రీతిపూర్వం మహారాజ వాసుదేవమవేక్ష్య చ॥ 2-32-66(12671)
తతః స రత్నాన్యాదాయ పునః ప్రాయాద్యుధాం పతిః।
తతః శూర్పారకం చైవ తాలాకటమథాపి చ॥ 2-32-67(12672)
వశే చక్రే మహాతేజా దండకాంశ్చ మహాబలః।
సాగరద్వీపవాసాంశ్చ నృపతీన్ంలేచ్ఛయోనిజాన్॥ 2-32-68(12673)
నిషాదాన్పురుషాదాంశ్చ కర్ణప్రావరణానపి।
యే చ కాలముఖా నామ నరరాక్షసయోనయః॥ 2-32-69(12674)
కృత్స్నం కోలగిరిం చైవ సురభీపట్టనం తథా।
ద్వీపం తాంరాహ్వయం చైవ పర్వతం రామకం తథా॥ 2-32-70(12675)
తిమింగిలం చ స నృపం వశే కృత్వా మహామతిః।
ఏకపాదాంశ్చ పురుషాన్కేరలాన్వనవాసినః॥ 2-32-71(12676)
నగరీం సంజయంతీం చ పాషండం కరహాటకం।
దూతైరేవ వశే చక్రే కరం చైనానదాపయత్॥ 2-32-72(12677)
పాండ్యాంశ్చ ద్రవిడాంశ్చైవ సహితాంశ్చోడ్రకేరలైః।
అంధ్రాంస్తావనాంశ్చైవ కలింగానుష్ట్రకర్ణికాన్॥ 2-32-73(12678)
ఆటవీం చ పురీం రంయాం యవనానాం పురం తథా।
దూతైరేవ వశే చక్రే కరం చైనానదాపయత్॥ 2-32-74(12679)
`తాత్రపర్ణీ తతో గత్వా కన్యాతీర్థమతీత్య చ।
దక్షిణాం చ దిశం సర్వా విజిత్య కురునందనః॥ 2-32-75(12680)
ఉత్తరం తీరమాసాద్య సాగరస్యోర్మిమాలినః।
చింతయామాస కౌంతేయో భ్రాతుః పుత్రం ఘటోత్కచం॥ 2-32-76(12681)
తతశ్చింతితమాత్రస్తు రాక్షసః ప్రత్యదృశ్యత।
తం మేరుశిఖరాకారమాగతం పాండునందనః॥ 2-32-77(12682)
భృగుకచ్ఛాత్తతో ధీమాన్సాంనైవామిత్రకర్శనః।
ఆగంయతామితి ప్రాహ ధర్మరాజస్య శసనాః॥ 2-32-78(12683)
స రాక్షసపరీవారస్తం ప్రణంయాశు సంస్థితః।
ఘటోత్కచం మహాత్మానం రాక్షసం ఘోరదర్శనం॥ 2-32-79(12684)
తత్రస్థః ప్రేషయామాస పౌలస్త్యాయ మహాత్మనే'।
బిభీషణాయ ధర్మాత్మా ప్రీతిపూర్వమరిందమః॥ 2-32-80(12685)
స చాస్య ప్రతిజగ్రాహ శాసనం ప్రీతిపూర్వకం।
తచ్చ కృష్ణకృతం ధీమానభ్యమన్యత స ప్రభుః॥ 2-32-81(12686)
తతః సంప్రేషయామాస రత్నాని వివిధాని చ।
చందనాగురుకాష్ఠాని దివ్యాన్యాభరణాని చ॥ 2-32-82(12687)
వాసాంసి చ మహార్హాణి మణీంశ్చైవ మహాధనాన్॥ ॥ 2-32-82x(1444)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి దిగ్విజయపర్వణి ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః॥ 32॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
